Cello Sonates Op.38, Op.78 & Op.120 (CD)

Statig jong, uitbundig rijp en opstandig oud Een vroege, een middelbare en een late Brahms? Ja en nee. Ik zou ook kunnen zeggen een roman, een brief en een epigram of Goethe, Thomas Mann en Schopenhauer; een symfonie, een strijkkwintet en een Lied of een beuk, een oleander en een braamstruik. Beschrijven en karakteriseren is een hachelijke zaak, beschrijvingen kunnen nooit helemaal juist zijn, clichés nog minder. De stukken zijn gewoon te goed, ze tarten zelfs de jonge, middelmatige en late stigma's. De diversiteit tussen de werken is te complex en bovendien maken hun innerlijke diversiteiten elke vorm van etikettering onmogelijk. Maar misschien worden ze net iets minder ongrijpbaar als ze in elkaars context worden geplaatst. Door als prisma's te fungeren in een spel van emissies en reflecties kunnen ze misschien enkele kenmerken onthullen. Dus terug naar jong, midden en laat. De 'jonge' Brahms laat het eerste deel van zijn sonate sober voortschrijden, geduldig naar climaxen toewerken en in grootse en diepzinnige stijl uitzingen tot het slot, uitmondend in een coda dat de schemering van een leven oproept. In het eerste deel van Opus 78 volgt de ene geïnspireerde melodie na de andere, een echte opeenvolging van emoties. Het is allemaal prachtig gestructureerd (zoals alle Brahms) maar op de een of andere manier lijken de intimiteit, tederheid, kwetsbaarheid en passie op de gevoelens van een overweldigende eerste liefdeservaring. De stijl van het Allegro appassionato van Opus 120 is compact en op motivisch niveau is alles strikt georganiseerd. Er is een 'Ernster Gesang' gevoel, de mens sterft als beesten, maar dat fatalisme overheerst niet. Een opzwepender 'Ich grolle nicht'-melodie als de eerste cellolijn is nauwelijks denkbaar, behalve dan het Schumann origineel. En de vele lyrische momenten die volgen zijn werkelijk hartverwarmend