Ethiek en evolutie

De evolutietheorie dwingt de mens na te denken over het fundament van de menselijke moraal. Welke invloed hebben wetenschappelijke ontdekkingen vanaf 1850 op de verdere ontwikkeling van de ethiek? Hoe kunnen we altruïstisch gedrag vanuit de evolutietheorie verklaren en hoe rechtvaardigen we de moraal? Herman Philipse behandelt de relatie tussen ethiek en evolutie vanuit diverse wetenschappelijke invalshoeken. historisch, biologisch, filosofisch, speltheoretisch en antropologisch. Hij laat daarbij grote denkers uit de wetenschapsgeschiedenis de revue passeren. Dit hoorcollege is tot stand gekomen in samenwerking met Studium Generale Utrecht. Inhoud College 1. Funderingen van de moraal: God, Kant, of John Stuart Mill? H1. Theonomie H2. Autonomie. Immanuel Kant H3. Utilitarianism: John Stuart Mill College 2. Darwin en de evolutie van moreel gevoel: The Descent of Man (1871) H1. Special Creation in The Origin of Species H2. Darwins verklaring van de menselijke moraal: The Descent of Man H3. Evolutionaire Ethiek: verklaren of ook rechtvaardigen? College 3. Twee Evolutionaire Ethici: Herbert Spencer en Friedrich Nietzsche H1. Spencers ontwerp van een wetenschappelijke ethiek H2. Spencers critici H3. Nietzsche's Evolutionaire Ethiek: een Umwertung aller Werte College 4. Evolutionaire Ethiek van Haeckel tot Hitler H1. Ernst Haeckel: een monistische metafysica en ethiek. H2. Het gezonde (groeps-) leven als hoogste goed? H3. Rassenstrijd en Exterminatie College 5. Het sociobiologiedebat. Edward Wilson en zijn critici H1. Kruisiging en wederopstanding van de Evolutionaire Ethiek H2. Enkele ontwikkelingen in de Darwinistische Biologie H3. Het sociobiologiedebat College 6. Van Bonobo tot oermens. ethologische en antropologische perspectieven H1. Bouwstenen van de moraal H2. De Waals critici H3. Van gemeenschappelijke voorouder tot jager-verzamelaar College 7. Het altruïsme-probleem: een wijsgerige analyse H1. Wat is altruïsme? Een conceptuele analyse H2. Het probleem van evolutionair altruïsme H3. Speltheorie en 'multilevel selection theory' College 8. Evolutietheorie en meta-ethiek H1. De dialektiek van ethische axiomatisering en decisionisme H2. Modellen van rechtvaardiging H3. Het drie-verdiepingen model