Henk De Graaf Baermann: Clarinet Quintets (CD)

Nieuwe opnamen van vroegromantische kwintetten van de opperste klarinetvirtuoos van zijn tijd, een inspiratie voor Weber en Mendelssohn maar ook een volleerd componist in zijn eigen recht. Heinrich Baermann trad in de voetsporen van zijn vader als militair musicus in Pruisisch Duitsland, maar zijn carrière nam een hoge vlucht toen hij in 1811 Carl Maria von Weber ontmoette. Weber was meteen gecharmeerd van de Frans-geaccentueerde schittering en de Duitse klankrijkdom die Baermann uit zijn instrument haalde en begon een reeks werken te schrijven - waaronder twee concerto's en een concertino - die nog steeds tot zijn meest geïnspireerde instrumentale werken behoren. Ook definieerde hij een nieuw geluid en bereik voor de klarinet als solo-instrument. Mozart had van de klarinet een dichter gemaakt met zijn stukken voor Anton Stadler; nu, dankzij Baermann, kon het meerdere rollen aannemen, als leider, nar en magus-achtige figuur als aanvulling op Paganini op de viool en Giuliani op de gitaar. Weber stuwde Baermanns techniek naar nieuwe hoogten van faciliteit en welsprekendheid, die op hun beurt Baermanns eigen werken voor zijn instrument met een vergelijkbare ambitie beïnvloedden. Hij schreef drie kwintetten voor klarinet en strijkensemble, het eerste meer concerto-achtig van karakter, de laatste twee volwaardige kamermuziekwerken. Ze zijn slechts één keer eerder compleet opgenomen, waardoor dit nieuwe album van een fijn team Nederlandse musici des te meer welkom is. Vooral indrukwekkend zijn de langzame delen van de kwintetten, gegoten als aria's zonder woorden om te profiteren van het vloeiende legato van Baermanns spel, maar gevormd met een economie van middelen die hun thema's in het oor van de geest laat hangen. Het Adagio van het Op.23 Kwintet werd jarenlang ten onrechte toegeschreven aan Richard Wagner, wat spreekt voor Baermanns vakmanschap, ook al is de harmonische taal duidelijk van een generatie of twee na Mozart. Nu het Adagio weer zijn rechtmatige plaats heeft gekregen, is het het kroonjuweel, maar er liggen schatten in het verschiet in alle klarinetkwintetten van Baermann.