Speech van de dode moeder

Een Russische kat, een provincie en een moeder: dat zijn de centrale ingrediënten van de theatermonoloog *Speech van de dode moeder*, geschreven door de Cubaanse auteur Carlos A. Aguilera (1970). Dit intrigerende stuk belicht een diepgaande mix van waanzin en politiek-filosofische reflecties, waarbij de invloeden van schrijvers als Tadeusz Kantor, Bertolt Brecht en Heiner Müller duidelijk voelbaar zijn.

De verteller van de monoloog is een moeder die haar frustraties en woede uitspreidt over haar zoon en man, beiden voorgesteld als levenloze poppen die de alomtegenwoordige passiviteit van 'doe-niets'-figuren onderstrepen. De moeder, die lijkt te strijden met haar verleden en de huidige samenleving, maakt gebruik van een krachtige, ritmische taal die door middel van herhaling en alledaags taalgebruik een absurdistische sfeer creëert. Deze tirade vol emotie en woede vormt een typegelijke logica; een paranoïde logica die, wanneer de lezer deze probeert te doorgronden, leidt tot een onontkoombare betrokkenheid bij de waan van de moeder. Zo kan je ineens geen kat meer zien zonder de achterdocht te voelen dat het mogelijk een Russische spion is.

Aguilera’s tekst is niet alleen een persoonlijk verhaal, maar ook een kritische reflectie op de moderne maatschappij. De vrouw in de monoloog is onverzettelijk en neemt geen blad voor de mond. Ze heeft een rekening te vereffenen, niet alleen met haar familie, maar ook met de staat en uiteindelijk met zichzelf. De monoloog zit vol met ironie, spot en tragiek, en fungeert tegelijkertijd als een scherp vijzel van de maatschappij - een parodie op de rioolpers die de absurditeit van het bestaan en de sociale structuren blootlegt.

Critici zoals Nanne Timmer beschrijven het als een onontkoombare strijd die niet te stoppen is, terwijl Ralf Junke eraan toevoegt dat de grafische beelden van de situatie meer somber zijn dan die van Orwell. *Speech van de dode moeder*, sinds de Duitse vertaling en uitvoering door Pigs' Appeal in Düsseldorf, blijft een relevante en krachtige stem binnen de hedendaagse literatuur.

Carlos A. Aguilera, geboren in Havana en bekend om zijn veelzijdige literaire werk - variërend van poëzie en essays tot theater en romaneske vertellingen - is een kunstenaar die zijn publiek blijft uitdagen en aanspreken. Zijn roman *El imperio Oblómov* is bijvoorbeeld door de Mexicaanse criticus Christopher Domínguez Michael aangeduid als een van de belangrijkste Latijns-Amerikaanse romans van de eenentwintigste eeuw. Deze veelzijdigheid en diepgang maken *Speech van de dode moeder* tot een essentieel stuk voor de liefhebbers van hedendaagse theaterliteratuur.