Aantekeningen uit het ondergrondse (Paperback)

Aantekeningen uit het ondergrondse is een sleutelwerk in het oeuvre van Dostojevski. De verteller, een voormalige ambtenaar, trekt zich terug in een smerige kamer aan de rand van de stad en koestert een dwars, anti-rationalistisch denken. Het werk gaat fel in tegen de idee dat rationaliteit en maakbaarheid de mens uiteindelijk gelukkig maken. Het eerste deel fungeert als een lang requisitoir: tegen het beredeneerde optimisme van verlichtingsdenkers als Rousseau, maar vooral tegen de ideeën van Tsjernysjevski. Twee maal twee is vier is goed, maar twee maal twee is ook heel aardig. Het tweede deel speelt twintig jaar eerder en toont voorvallen die de verteller verdrong. Daarmee illustreert hij zijn theorie: tegen eigen belang in maakt hij zichzelf belachelijk en verliest hij masker en gezicht tegenover vrienden, een prostituee en zijn huisknecht. De toon en setting zijn typisch Dostojevskiaans: een koortsdroom en een psychologische crisis waaruit geen ontsnappen lijkt.

Dostojevski’s werk wordt gepositioneerd als voorloper van monumentale romans als Misdaad en straf en De gebroeders Karamazov, en markeert een keerpunt richting politieke thematiek in zijn schrijverschap. Het verhaal volgt de naamloze verteller die zich uit de maatschappij terugtrekt in de ondergrondse en in vereenzaming nadenkt over vrije wil en tegen het rationalisme ageert.

Pagina's: 168, Editie: 12, Paperback, Athenaeum

Kenmerken

• Verteller is een naamloze verteller
• Twee delen met tijdssprong van twintig jaar
• Kritiek op rationalisme en vrije wil
• Toon en setting zijn Dostojevskiaans
• Voorloper van Misdaad en straf
• Vertaling door Monse Weijers, editie Gouden Reeks