Bevrijd (Hardback)

In de jaren zestig werd duidelijk dat concentratiekampoverlevenden psychische klachten ontwikkelden, wat bekend kwam te staan als het KZ-syndroom. Psychiater Jan Bastiaans, later hoogleraar te Leiden, onderzocht dit onderwerp en behandelde oorlogsslachtoffers met onder meer LSD, een middel dat in 1966 werd verboden. Hoewel het middel medisch werd gebruikt door een paar psychiaters, bleef de methode omstreden bij vakgenoten, maar werd in de media weinig bekritiseerd. Bastiaans zette voorzichtig door: patiënten gaven aan baat te hebben en er was geen behoefte aan meer bewijs; de tijden van een randomized trial moesten nog komen. De geschiedenis van het KZ-syndroom omvatte verschuivingen in diagnose en begrip van wie precies getroffen was, waarbij slachtoffers veranderden in getroffenen en later in betrokkenen.

Aanvankelijk werd de diagnose vooral toegekend aan overlevenden van Duitse kampen. Later kwamen ook verzetsmensen, overlevenden van Japanse kampen, veteranen met verwerkingsproblemen, Molukse gijzelingen en tweede-generatiekinderen bij. Een eerste schatting van enkele duizenden patiënten groeide uit tot circa 200.000. Verdere berichtgeving, waaronder film en televisie, droeg bij aan de brede aandacht voor dit onderwerp. De term verdween uiteindelijk en werd vervangen door de overkoepelende posttraumatische stressstoornis (PTSS).

Features

• KZ-syndroom ontstond bij concentratiekampoverlevenden
• Bastiaans onderzocht behandelmethoden, waaronder LSD
• LSD werd in 1966 verboden
• Medisch gebruik werd door velen voorzichtig verdedigd
• Terminologie evolueerde van KZ-syndroom naar PTSS