De Correspondentie van desiderius Erasmus (Paperback)

Deel 6 van de correspondentie van Erasmus is een fascinerende verzameling van 151 brieven die zijn geschreven in de periode van mei 1518 tot juni 1519. In deze periode onderneemt Erasmus een reis van Leuven naar Bazel, waar hij een tweede druk van zijn belangrijke uitgave van het Nieuwe Testament verzorgt. Ondanks dat hij amper hersteld is van eerdere gezondheidsproblemen en nog moe is van zijn drukke werkzaamheden, laat hij zich niet weerhouden om in september op een boot te stappen voor de reis over de Rijn naar het noorden.

De brieven bieden een gedetailleerd verslag van zijn ervaringen onderweg, waaronder een onvergetelijke ontmoeting met een enthousiaste tolbeambte in Boppard, nabij Koblenz. Deze man, een fervent bewonderaar van Erasmus’ werk, verleent hem grote eer door hem naar zijn huis te begeleiden, terwijl de schippers ongeduldig op hem wachten. Het is een illustratie van de impact die Erasmus’ boeken hebben, waarbij hij humoristisch opmerkt dat terwijl een tolbeambte zich verdiept in zijn lectuur, priesters en monniken enkel aan voedsel denken.

Erasmus’ correspondentie onthult ook de groeiende vijandigheid en onbegrip van verschillende critici, onder wie de Engelse theologe Edward Lee. De Franse geleerde Guillaume Budé is scherp en ironisch in zijn commentaar op deze situatie, blij dat er een nieuw doelwit is voor Erasmus’ frustraties. Terwijl de ene persoon na de andere van heinde en ver reist om de grote Erasmus te ontmoeten, blijkt hij deze bezoeken wat minder te waarderen. Hij pleit ervoor dat lezers zich meer concentreren op zijn boeken om hem beter te begrijpen, in plaats van hem te storen tijdens zijn werk.

Een belangrijke gebeurtenis die in deze correspondentie wordt besproken, is de Leipziger disputatie, waar de bekende figuren Johannes Eck, Andreas Karlstadt en Martin Luther met elkaar in debat gaan. Petrus Mosellanus schetst maanden voordat de disputatie plaatsvindt, de voorbereiding voor deze intellectuele strijd. Luther himself richt zich op 28 maart 1519 voor het eerst tot Erasmus in een brief die door Johan Huizinga wordt gekarakteriseerd als 'ietwat boers, listig en half ironisch.'

Daarnaast toont de briefwisseling in juni 1518 aan dat Erasmus niet alleen kritiek heeft, maar ook veel lof ontvangt. Johannes Thurzo, de bisschop van Wroclaw, uit zijn groot enthousiasme voor Erasmus' werk en vergelijkt deze met de lotus uit Homerus, die de mannen van Odysseus in zijn greep hield. Deze correspondentie biedt een waardevol inzicht in de intellectuele en sociale context van de tijd en nodigt lezers uit om de diepte van Erasmus' gedachten en ervaringen te ontdekken.