de lippen van aarde

In zijn omvangrijke verzameling oden schept Pablo Neruda "een geschiedenis van de dingen, de beroepen, de mensen, de vruchten, de bloemen [en] het leven." Zijn gedichten zijn oden van alle kleuren en grootten, waarin de dichter alles en iedereen roemt. Zo brengt hij een ode aan de lente, die te vergelijken is met een groene brief die de bomen lezen, en aan de eenvoud, die hem opnieuw leerde zingen. Hij beschrijft de geur van zijn geliefde evenals de sterren, de maan en de zon, die hij tot de "Horloge en de middelste bloem van de hemel" omdoopt. Met grenzeloze dankbaarheid en bewondering biedt Neruda uit zijn poëzie een beetje van alles voor iedereen. Hij vleit onbekende goden met zijn vers en zingt onder besterde hemelen over wat zelfs zeemeerminnen zijn vergeten: een ode aan het leven.

Neruda ziet poëzie niet als een ver van ons verwijderde abstractie, maar als een krachtig instrument dat hij gebruikt om de dagelijkse realiteit van het leven te verkennen. Hij zet poëzie aan het werk in de meest alledaagse situaties: hij laat haar brood verkopen in de bakkerijen, spinnen met de eenvoudige weefsters en ijzer beslaan in de metaalwerkplaatsen, en brengt haar zelfs naar de ondergrondse mijnen. Hier moet hij lachen wanneer zij tevoorschijn komt met een voorhoofd vol steenkoolvlekken. Deze vermenging van poëzie met het alledaagse maakt zijn werk toegankelijk en herkenbaar. Neruda’s poëzie spreekt de taal van mensen, de taal van iedereen.

In uiterst korte verzen weet Neruda vervoering en rust met elkaar te combineren. Achter zijn schijnbaar eenvoudige woorden schuilen diepere betekenissen die verwijzen naar politiek, oorlog, geheime liefde en armoede. Neruda bevecht de gevestigde machten terwijl hij met zijn oden het leven in al haar schoonheid herontdekt. De oden van Pablo Neruda werden oorspronkelijk in drie boeken uitgegeven: "Odas elementales" (1954), "Nuevas odas elementales" (1955) en "Tercer libro de las odas" (1957).

In de bundel "De lippen van de aarde" worden 100 oden samengevoegd, een ruime selectie uit de drie originele bundels, prachtig vertaald door Bart Vonck. Hierdoor kunnen deze meesterwerken nu ook in het Nederlands worden geproefd, en ze smaken heerlijk. Pablo Neruda, geboren als Neftalí Ricardo Reyes Basoalto in Chili (1904-1973), wordt beschouwd als een van de grootste dichters van de twintigste eeuw. Hij was niet alleen een politiek dichter, maar ook een romanticus en een uitbundige ziel die het leven vierde in al zijn facetten. In 1971 won hij de Nobelprijs voor Literatuur en zijn invloed op de poëzie is tot op de dag van vandaag voelbaar.