De tien van Den Haag

In mei 1940, kort voordat het Nederlandse leger zich overgeeft aan de Duitse bezetter, stappen alle ministers op een torpedobootjager richting Engeland. Op het allerlaatste moment worden de sleutels van het land overgedragen aan de hoogste ambtenaren van de tien departementen, de secretarissen-generaal. Hun laatste instructie is duidelijk: “Pas goed op het land en als het te gortig wordt moet je aftreden.” Dit moment markeert het begin van een uitdagende periode voor deze topambtenaren.

De rol van de topambtenaren

Na de overname door de Duitse bezetter begint een kritieke fase. De tien secretarissen-generaal staan voor de taak om het land te besturen onder bezetting. Hun reacties op de eerste fases van de Jodenvervolging en het inperken van de rechtsstaat zijn teleurstellend. Ze kiezen schoorvoetend voor meewerken aan het regime, gedreven door een diepgeworteld gevoel van loyaliteit aan de overheid en de samenwerking met de bezetter. De noodzaak om het Nederlandse overheidsapparaat, werkgelegenheid en voedselvoorziening te waarborgen weegt zwaarder dan morele overpeinzingen.

Innerlijke conflicten en druk

In "De tien van Den Haag" worden de gesprekken aan de vergadertafel blootgelegd. Lezers worden meegenomen in de privélevens en persoonlijke worstelingen van deze ambtenaren. De druk is enorm, en de consequenties van hun keuzes zijn groot. Slechts drie secretarissen-generaal behouden hun functie gedurende de hele bezettingsperiode. Als de Nederlandse regering in mei 1945 terugkeert, is de balans opgemaakt: degenen die gebleven zijn, worden weggestuurd, terwijl anderen terugkeren naar hun post. Maar is dat wel rechtvaardig? Deze vragen blijven hangen.

Over de auteur

Stephan Steinmetz, bekend als auteur en voormalig journalist, bestuurder en ambtenaar, duikt diep in deze complexe materie. Met eerdere werken zoals "Schiphol. Biografie van een luchthaven" (2020), "De wieg" (2017) en "Asterdorp" (2016) heeft hij al zijn literaire vaardigheden bewezen. In "De tien van Den Haag" biedt hij een indringende blik op de morele en ethische afwegingen die de Nederlandse ambtenarij tijdens de Tweede Wereldoorlog maakten. Dit boek is een onmisbare bijdrage aan de kennis over deze donkere periode in de Nederlandse geschiedenis.