Doezamand

Doezamand is een roman die een ironisch en pijnlijk portret schetst van het Leidse studentenmilieu in de jaren vijftig en tegelijk een ontroerend verslag van zelfontdekking en ontgoocheling. Het verhaal draait om een wereld die beheerst wordt door normen en mores, waarin de vrouwelijke studenten zich aan een ‘uniform’ hielden bestaande uit een rieten mand, een plooirok en een twinset. In die mand worden niet alleen collegedictaten vervoerd, maar ook het halfje wit en de hamsnippers voor de macaroni. Wanneer Karin een schoenendoos opent die 35 jaar op zolder heeft dichtgebonden, vindt ze tastbare herinneringen aan haar Leidse studententijd: de vrijheid van het op kamers wonen, de studie, het verenigingsleven, de feestjes en de vriendschappen, maar ook de verwarring over wat hoort en wat niet. Verliefd worden op medestudentes werd onbespreekbaar en onbenoembaar. Doezamand beschrijft een wereld die werd gevormd door normen en biedt een indringend beeld van een periode, vanuit binnenuit gezien door iemand die die tijd meemaakte.

Inhoud

Doezamand is een ironisch en pijnlijk portret van het Leidse studentenmilieu in de jaren vijftig en een ontroerend verslag van zelfontdekking en ontgoocheling. De hoofdpersoon belicht hoe de vrouwelijke studenten het ‘uniform’ droegen — een rieten mand samen met de plooirok en de twinset — en hoe daarin ook dagelijkse voorwerpen zoals collegedictaten, het brood en macaroni ingrediënten werden vervoerd. Het verhaal volgt Karin terwijl zij na jaren op zolder gevonden schoenendoos herinneringen aan haar studententijd ophaalt: de vrijheid van wonen op kamers, de studie, het verenigingsleven, de feesten en de vriendschappen, maar ook de verwarring door mores en verwachtingspatronen. Verliefd worden op medestudentes werd als onbespreekbaar en onbenoembaar gezien. Doezamand onderzoekt hoe normen een heel universum konden bepalen en biedt zo een indringend beeld vanuit een insider-perspectief.

Achtergrond en publicatie

Het boek werd in 1993 gepubliceerd door Uitgeverij Van Gennep en is het enige werk dat het milieu van de vrouwelijke studenten uit die tijd van binnenuit beschrijft. Bij de heruitgave is een beeldkatern gevoegd met foto’s van het vrouwelijk studentenleven in de jaren vijftig. De auteur Marijke Harberts (1936) is neerlandica en voormalig docent in Amsterdam; zij publiceerde eerder werken zoals Eerlijk gezegd: interviews met vrouwen en diverse publicaties over vrouwen en cultuur.