Dragon Quartet Schubert & Dvorak (CD)

Dood en het MeisjeHet Strijkkwartet in D mineur 'Dood en het Meisje' D.810, geschreven in 1824- 1826, is samen met het Forellenkwintet een van de bekendste en populairste werken van Franz Schubert geworden. Terwijl het Forellenkwintet zijn eerste kamermuziekwerk was dat in zijn tijd goed ontvangen werd, waren de reacties op het Strijkkwartet 'De dood en het meisje' aanvankelijk gemengd. In zijn Reminiscences of Schubert and Beethoven, geschreven in 1881, schreef Franz Lachner, die vanaf 1822 bevriend was met Schubert: 'Dit kwartet, dat nu de hele wereld verrukt en een van de grootste prestaties in het genre is, werd nauwelijks met unanieme goedkeuring ontvangen. Nadat hij het had doorgespeeld, stelde de eerste violist Ignaz Schuppanzigh, die vanwege zijn hoge leeftijd niet tegen zijn taak opgewassen was, aan de componist voor: 'Beste broeder, dit is niets, laat het weg en houd u bij uw liederen', waarop Schubert zwijgend de bladzijden muziek verzamelde en ze voor altijd in zijn bureau opsloot Het Strijkkwartet 'De dood en het meisje' dankt zijn naam aan het Andante, een reeks van vijf variaties op het gelijknamige lied dat Schubert in 1817 schreef op een tekst van Matthias Claudius. In het lied horen we de intense doodsangst van een jong meisje en haar wanhopige smeekbeden aan het Magere Hein om haar te laten gaan. De Dood, die zich voordoet als een goedmoedige vriend, probeert haar te kalmeren: 'Sei guten Muts. Ich bin nicht wild, sollst sanft in meinen Armen schlafen' (Wees blij, ik ben niet woest, je zult zacht in mijn armen slapen.)Een Bohémien in AmerikaDe muziek van Antonín Dvořák is diep geworteld in de volksmuziek van zijn vaderland Bohemen. Ook tijdens zijn Amerikaanse periode was zijn vaderland nooit ver weg, zoals we horen in het Celloconcert en de Negende Symfonie 'Uit de Nieuwe Wereld'. In die tijd, tussen 1892-95, was Dvořák directeur van het pas opgerichte National Conservatory of Music in New York. Ondanks hun uitgesproken Boheems karakter zijn deze composities en het Strijkkwartet opus 96 bekend geworden als de Amerikaanse werken van de componist. 4 Dvořák schreef zijn Strijkkwartet opus 96 in slechts drie dagen terwijl hij op vakantie was in Spillville, een kleine kolonie Boheemse emigranten in Iowa. Hij verbleef er in het aangename gezelschap van boeren, vriendelijke priesters en hartelijke huisvrouwen, onder wie hij zijn moedertaal kon spreken. Er is gesuggereerd dat dit de betrekkelijke eenvoud van het werk kan verklaren. Over zijn verblijf in Spillville schreef Dvořák: 'Wat mijn nieuwe Symfonie, het F-major Strijkkwartet en het Pianokwintet (hier in Spillville geschreven) betreft - ik zou ze nooit op deze manier geschreven hebben als ik Amerika niet gezien had'. De thema's van de vier delen lijken afkomstig te zijn van Boheemse of Amerikaanse volksdeuntjes, gezien het feit dat ze gebaseerd zijn op de pentatonische toonladder F-G-A-C-D. Het tweede deel suggereert een melancholieke negro-spiritual, alsof de Boheemse Dvořák schrijft om zijn eigen heimwee uit zijn hoofd te zetten. Het sprankelende derde deel (Scherzo) imiteert het rapsodische gekwetter van een Amerikaanse vogel, de Scarlet Tanager. Het kwartet sluit af met een rondo waarin echo's te horen zijn van de kerkmuziek van het 'Boheemse' Spillville, waar Dvořák en zijn vrouw regelmatig aan deelnamen. En horen we in de verte ook een stoomtrein voorbij razen?