Een schrijver in oorlog

Vasili Grossman werd geboren in 1905 in Berdisjev, Oekraïne. Als schrijver bij de legerkrant De Rode Ster reisde hij vier jaar lang mee met het Rode Leger en documenteerde hij de grootste wreedheden en momenten van de oorlog aan het Oostfront. Zijn verslaggeving over de verdediging van Moskou, de hevige gevechten in de Oekraïne en vooral de beslissende operatie in Stalingrad maakte hem tot een van de bekendste oorlogscorrespondenten. In 1960 voltooide hij de roman Life and Fate, die als gevaarlijk voor het Sovjetregime werd beschouwd en lange tijd verboden bleef; de tekst werd uiteindelijk in het Westen verspreid. Grossman overleed in 1964. Antony Beevor beschreef later de waarde van zijn aantekeningen en vertaalde samen met Loeba Vinogradova de inleiding en delen uit zijn werk.

Een schrijver in oorlog is gebaseerd op de aantekeningen die Grossman voor zichzelf maakte tijdens zijn dienst bij het Rode Leger. Hij had graag als soldaat gediend, maar was daarvoor niet sterk genoeg. Als correspondent reisde hij met het leger mee en bevond hij zich vier jaar lang aan het front, waar hij getuige was van de meest meedogenloze strijd. Hij maakte de verschrikkingen van 1941 mee, de verdediging van Moskou en de gevechten in de Oekraïne. In augustus 1942 lag hij in Stalingrad, waar hij vier maanden lang verslag deed van het straatgevecht. Het tij keerde in de winter van 1943. De oorlog eindigde niet meteen, maar het Rode Leger trok Westwaarts en heroverde het moederland. Grossmans verslag van de tankslag bij Kursk, de grootste uit de geschiedenis, en zijn later verslag van de bevrijding van Polen en Duitsland vormen een indringende getuigenis. Het werk bevat ook het hartverscheurende en gedetailleerde verslag “De hel van Treblinka,” gebaseerd op gesprekken met overlevenden en omwonenden. Deze passages worden gezien als belangrijk bewijs in historische processen en herinnering aan wat er is gebeurd.

4–6 kenmerken

• Gebaseerd op Grossmans eigen aantekeningen
• Correspondent bij het Rode Leger
• Vier jaar aan het front aanwezig
• Verslag van Stalingrad en Kursk
• Bevat eerste meldingen van Majdanek en Treblinka
• Tekst gezien als belangrijk historisch bewijs