Een Utrechtse almanak uit de Late Middeleeuwen

In de Herzog August Bibliothek te Wolfenbüttel (Nedersaksen) ligt een vijftiende-eeuws, papieren handschrift dat naast middeleeuwse teksten ook prachtige miniaturen bevat van de zeven planeten, de twaalf tekens van de dierenriem en allerlei natuurverschijnselen. Dit handschrift werd tussen 1460 en 1470 vervaardigd in (de omgeving van) Utrecht. Hoe en wanneer het in Wolfenbüttel terecht is gekomen, onttrekt zich aan onze waarneming. Vaststaat dat het in de zeventiende eeuw (samen met twee andere handschriften) in een leren band werd gebonden. De teksten zijn afwisselend in het Latijn en het Middelnederlands geschreven. Ze bevatten verhandelingen over aderlaten, over tijdrekenkunde, over kosmologie en astrologie en over de invloed van de maan op de aarde en haar bewoners. Welke middeleeuwse leef- en denkwereld spreekt uit deze teksten? Wat zegt de inhoud en structuur van de teksten ons over de bedoeling van degene die het boek liet maken? Hoe verhoudt het Latijn zich tot het Middelnederlands? Wie is er verantwoordelijk voor de mooie miniaturen? Al deze vragen komen in deze publicatie aan bod. Voor het eerst worden nu alle teksten (zowel de Latijnse als Middelnederlandse) uitgegeven met een vertaling in hedendaags Nederlands, samen met alle ‘illustraties’ zodat iedere belangstellende kan genieten van dit wonderschone middeleeuwse boek.

In de Herzog August Bibliothek te Wolfenbüttel (Nedersaksen) ligt een vijftiende-eeuws, papieren handschrift dat naast middeleeuwse teksten ook prachtige miniaturen bevat van de zeven planeten, de twaalf tekens van de dierenriem en allerlei natuurverschijnselen. Dit handschrift werd tussen 1460 en 1470 vervaardigd in (de omgeving van) Utrecht. Hoe en wanneer het in Wolfenbüttel terecht is gekomen, onttrekt zich aan onze waarneming. Vaststaat dat het in de zeventiende eeuw (samen met twee andere handschriften) in een leren band werd gebonden. De teksten zijn afwisselend in het Latijn en het Middelnederlands geschreven. Ze bevatten verhandelingen over aderlaten, over tijdrekenkunde, over kosmologie en astrologie en over de invloed van de maan op de aarde en haar bewoners. Welke middeleeuwse leef- en denkwereld spreekt uit deze teksten? Wat zegt de inhoud en structuur van de teksten ons over de bedoeling van degene die het boek liet maken? Hoe verhoudt het Latijn zich tot het