Filosoferen in de TBS

Een rijk en sober beeld schetst deze tekst van geestelijk verzorger Okke Wisse. In ongeveer twaalf brieven aan zijn dierbaarste tbs-patiënt, Stefan, onderzoekt hij hoe het zelfbeeld van Stefan en andere tbs-patiënten gevormd wordt. Zijn hoofdvraag is eenvoudig maar vreemd complex: moet de patiënt centraal staan, of de omstandigheden die het mens-zijn vormgeven? Aan de hand van denkers als Heidegger, Levinas en Lacan vergelijkt Wisse wat mensen van zichzelf geloven en hoe dat samenhangt met hun leven in justitiële en ggz-instellingen. Hij contrasteert dit zelfbeeld met zijn eigen beeld van zichzelf, en merkt zowel overeenkomsten als tekortkomingen op in het menselijk bestaan. Ondanks de moeilijke realiteit van tbs-patiënten is Wisse hoopvol: verandering is mogelijk wanneer men gevoelig is voor verlangen en het appel van de ander. Zijn eigen achtergrond als theoloog aan de Vrije Universiteit en zijn ruim dertigjarige praktijk geven hem een breed palet aan rollen: vertrouwenspersoon, raadsman, leraar, voorganger en coach. Door zijn werk leert hij voortdurend hoe diverse culturen en zingevingstradities ook hem aan het denken zetten.

Een van de oudste geboden van de filosofie luidt: ken jezelf. Precies dat weet geestelijk verzorger Okke Wisse zijn dierbaarste tbs-patiënt, Stefan, in een twaalftal brieven duidelijk te maken. Hij analyseert het zelfbeeld van deze en andere tbs’ers aan de hand van denkers als Heidegger, Levinas en Lacan. Daarbij contrasteert hun zelfbeeld met dat van hemzelf. Er zijn overeenkomsten – beiden kampen met hetzelfde euvel: mens-zijn – maar Stefan en de meeste andere tbs-patiënten hadden de omstandigheden die hun ‘zelf’ vormden bepaald niet mee. Dit roept bij Okke Wisse de vraag op wat idealiter behandeld zou moeten worden: de patiënt of de omstandigheden? Wisse is hoopvol: een mens kan altijd veranderen, vooral vanwege zijn gevoeligheid voor het verlangen en het appel van de ander. Okke Wisse studeerde theologie aan de Vrije Universiteit en werkt al dertig jaar als geestelijk verzorger in justitiële en GGZ-instellingen. Hij constateert dat hij daarbij verschillende rollen aanneemt. Soms is

Kenmerken

• Twaalf brieven aan Stefan vormen de kern
• Zelfbeeld van tbs-patiënten vergeleken met Heidegger, Levinas en Lacan
• Contrasteert met Okke Wisses eigen zelfbeeld
• Vraag: patiënt of omstandigheden moeten behandeld worden
• Wisse gelooft in verandering door verlangen en de ander
• Rollen: vertrouwenspersoon, raadsman, leraar, voorganger, coach