Tijdens het proces tegen John Demjanjuk, dat 92 zittingen omvatte, is hij vooral bekend geworden door zijn een duidelijke vraag: ‘War ich Hitler oder was?’. Gedurende het hele proces, dat zich afspeelde in München, bleef Demjanjuk vrijwel stil en sprak hij enkel deze ene zin uit. Op een ziekenhuisbed liggend, liet hij zijn advocaat het woord doen, terwijl de rechtbank met overtuiging stelde dat hij betrokken was bij de systematische moord in het vernietigingskamp Sobibor. Op 12 mei 2011 werd hij schuldig bevonden aan medeplichtigheid bij de moord op ongeveer 28.000 Joden en kreeg een gevangenisstraf van vijf jaar.
Rob Fransman, geboren op 14 juni 1940, heeft op aangrijpende wijze zijn persoonlijke verhaal verbonden aan het proces. In 1943 werd hij van zijn ouders en broer gescheiden en dook hij onder in Zwijndrecht. Zijn ouders, die enkele huizen verderop ondergedoken zaten, werden verraden en op 6 april 1943 vergast in Sobibor. Op dat moment was Demjanjuk werkzaam in het kamp als Trawniki-Wachmann. Het verlies van zijn ouders gaf Rob de motivatie om zich als medeaanklager (Nebenkläger) aan te melden in het proces tegen Demjanjuk.
Rob Fransman hield niet alleen een weblog bij voor de Wereldomroep, waarin hij verslag deed van het proces, maar zijn verhaal is ook vastgelegd in een documentaire over zijn ervaringen in Sobibor. Deze documentaire is opgenomen op een DVD die bij een boek is toegevoegd, waardoor de geschiedenis van de Holocaust op aangrijpende wijze wordt gedocumenteerd.
Bijdragen aan deze publicatie zijn er ook van Dr. Regina Grüter van het Nederlands Rode Kruis, die het voorwoord schreef, evenals Jetje Manheim en Rozette Kats van de Stichting Sobibor, die zorgden voor het nawoord. Samen bieden zij een indringend overzicht van een tragische geschiedenis die in deze zaken volledig aan de orde komt. Het verhaal van Rob Fransman, zijn besluit om te getuigen en het proces tegen Demjanjuk reflecteren de complexiteit van schuld en medeplichtigheid in de context van de Holocaust. Dit boek en de bijbehorende documentaire zijn een waardevolle toevoeging voor iedereen die meer wil leren over deze donkere periode in de geschiedenis.
Prijshistorie
Prijzen voor het laatst bijgewerkt op: