In de schaduwen van toekomst: Essays over expressionistische films

In deze intrigerende bundeling essays worden verschillende expressionistische films onder de loep genomen, waarbij beeld en tekst op een betoverende manier samenkomen. Het visueel indrukwekkende Das Cabinet des Dr. Caligari vormt het uitgangspunt van deze verkenning, terwijl het donkere meesterwerk M van Fritz Lang het sluitstuk van de verzameling vormt. In de essays neemt de lezer een duik in de fascinerende wereld van de filmkunst, met als centrale figuren iconische actrices zoals Louise Brooks, die verleidelijk danst tussen de regels, en de Poolse actrice Pola Negri, die verschijnt als een woeste bergkat.

De emoties komen tot leven wanneer Hertha Thiele's tranen langs de woorden biggelen zodra Mädchen in Uniform ter sprake komt. Hiermee wordt niet alleen de schoonheid van de films blootgelegd, maar ook de diepte van de menselijke ervaring die ze vastleggen. In de strijd tussen Berlijn en Hollywood in de jaren twintig van de vorige eeuw kwam de Amerikaanse filmindustrie als winnaar uit de bus. Terwijl regisseurs als Ernst Lubitsch, Paul Leni en Friedrich Murnau naar de andere kant van de oceaan werden gelokt, groeide de sterstatus van Europese actrices zoals Greta Garbo en Marlene Dietrich in de Verenigde Staten. Als godinnen uit Hollywood wisten zij wereldwijd de kassa's te laten rinkelen.

Historisch gezien werden expressionistische films vaak begrepen in de context van de twee grote oorlogen die Europa teisterden. In het nieuwe millennium hebben deze films echter een nieuwe functie gekregen: ze fungeren als decor voor een bezeten cultuurstrijd. Woke geleerden wagen zich aan kritische filmduidingen en hekelen de westerse beschaving. In zekere zin staan deze academici, vaak vorstelijk betaald, dagelijks aan het front van deze strijd, wat de relevantie van het onderwerp alleen maar vergroot.

Dorian d’Oliveira, cultuurfilosoof en auteur, neemt ons mee in deze fascinerende wereld van film en cultuur. Na zijn eerste filmessay in het tijdschrift Bühne in 2018, volgden zijn literaire debuten met Nachtengeltjes en driehoekjes (Aspekt 2018) en Lulu in Leiden. Een vrouwengeschiedenis (Aspekt 2020). In beide novelles spelen films een centrale rol. Ook zijn essay over de Amerikaanse actrice Barbara Stanwyck is opgenomen in de bundel Markante vrouwen (Aspekt 2023). Dit boek biedt een diepgaande en visueel rijke verkenning van de impact van expressionistische films en hun blijvende invloed op de cultuur.