Jóhann Jóhannsson, Theatre Of Voices, Paul Hillier Drone Mass (CD)

Drone Mass, het postuum uitgebrachte album van de IJslandse componist Jóhann Jóhannsson, in samenwerking met ACME (American Contemporary Music Ensemble), Theatre of Voices en dirigent Paul Hillier, verscheen op CD via het label Deutsche Grammophon. Dit album, uitgegeven in het releasejaar 2022, vertegenwoordigt Jóhannsson’s unieke visie op het samengaan van klassieke traditie, minimalistische invloeden en elektronische muziek. Drone Mass is beschreven als een hedendaagse oratorium: een werk dat stemmen, strijkers en elektronica samensmelt tot een muziekstuk dat zowel ritueel als mysterieus aandoet. Het genre van Drone Mass laat zich het best omschrijven als minimalistisch en eigentijds klassiek. Er klinkt niet alleen de echo van de meditatieve stijl van Arvo Pärt en Henryk Górecki door, maar ook Jóhannsson's eigen fascinatie voor grootschalige vocale werken en de elementaire kracht van drone-muziek. De bezetting bestaat uit een achtstemmig koor (SSAATTBB), strijkkwartet en elektronica, waarmee hij een ruimtelijke en verstilde klankwereld creëert die zich langzaam ontvouwt en ontvlecht. Het album begint met strijkers en stemmen, waarna de elektronische lagen subtiel worden ingebracht, en de muziek zich ontwikkelt tot een gelaagde soundscape die zowel contemplatief als hypnotiserend is. De albumtitel Drone Mass is ambigu: het stuk bevat subtiele drones, zoals een laag aangehouden D aan het begin, maar de muziek overstijgt het idee van een drone doordat herhalende motieven boven de fundamenten zweven. Hoewel het stuk verwijst naar religieuze gewijde muziek, volgt het niet de traditionele structuur van een mis. De componist zag het vooral als een ritueel: een opeenvolging van statische delen die opbouwen, weer afnemen en zo een serieuze, bijna liturgische sfeer oproepen. Jóhannsson putte bij het componeren uit de Coptische hymne uit het 'Gospel of the Egyptians', onderdeel van de Nag Hammadi-geschriften, en gebruikte onder andere een tekst die bestaat uit een betekenisloze reeks klinkers. Dit religieus-mythologische uitgangspunt draagt bij aan het mystieke karakter van het album en bepaalt de sfeer: krachtig, introspectief en niet eenvoudig onder woorden te brengen. Bijzondere albumtracks die de sfeer en structuur van Drone Mass illustreren zijn ‘One is True’, ‘Two Is Apocryphal’ en ‘Triptych in Mass’. In ‘One is True’ opent Jóhannsson met een sterke focus op renaissance-polyfonie, wat het werk meteen een sacrale toon geeft. Het daaropvolgende ‘Two Is Apocryphal’ is bijzonder haunting en versterkt de sfeer van introspectie. ‘Triptych in Mass’ combineert het koor met glijdende strijkers tot een evocatief en ruimtelijk geheel, terwijl de elektronica langzaamaan het klanklandschap binnendruppelt. De muziek blijft zich langzaam ontvouwen, zonder haast of duidelijke climax, wat past bij het idee van een hedendaags oratorium. Drone Mass is een meesterlijk en aangrijpend eerbetoon aan Jóhann Jóhannsson's vermogen om genres te overstijgen en de grenzen tussen klassiek, minimalisme en elektronica te verkennen. De samenwerking met ACME, Theatre of Voices en Paul Hillier resulteert in een album dat krachtig is in zijn verstilling, verankerd in de traditie maar radicaal vernieuwend in vorm en uitwerking.