Jong en onschuldig? De Nederlandse bewaaksters in Auschwitz

Het verhaal volgt acht Nederlandse vrouwen die in de Tweede Wereldoorlog als bewaaksters (Aufseherinnen) dienden in Auschwitz-Birkenau. In totaal werkten er tijdens de oorlog zo’n 170 vrouwen in het vernietigingskamp, waarvan tussen de 40 en 75 op hetzelfde moment aanwezig waren. De meesten waren jonge vrouwen: de jongste was negentien en de oudste vierentwintig. Na de oorlog werden deze vrouwen onderzocht in bijzondere rechtspleging en moesten zij verantwoording afleggen voor hun keuzes en daden. Aan de hand van hun brieven, getuigenissen van slachtoffers en naoorlogse rechtbankstukken vertelt historica Rivka Baum het opmerkelijke verhaal van deze jonge vrouwen. De tekst onderzoekt waarom deze doodgewone, Nederlandse vrouwen ervoor kozen om als bewaakster te werken, wat hun werkzaamheden precies inhield, hoe zij in Auschwitz terechtkwamen en hoe zij zich tegenover de Joodse gevangenen opstelde. De vraag of zij aanhangers waren van het nationaalsocialisme en antisemitisme komt aan bod, maar de waarheid blijkt vele malen ingewikkelder.

Rivka Baum studeerde geschiedenis met specialisatie Holocauststudies aan de universiteiten van Leiden, Haifa en Krakau. Ze werkte mee aan de vaste tentoonstelling van het Nationaal Holocaustmuseum en trad op als expert in verschillende podcasts en tv-programma’s. Momenteel werkt ze bij het Nationaal Archief.

Het boek biedt een gedocumenteerd portret van deze jonge vrouwen en laat zien hoe complex en tegenstrijdig menselijke motieven kunnen zijn in een extremere historische context. Het combineert brieven, ooggetuigenissen en rechtbankstukken om een genuanceerd beeld te schetsen van de keuze, de ervaringen en de nasleep van deze hoofdstukken uit de geschiedenis.