Kapelhoeven van de Jezuïeten in Kongo (Paperback)

In Congo bouwden de jezuïeten tegen het eind van de 19e eeuw een systeem van kapelhoeven uit. Jongens en meisjes werden verzameld om te werken en te bidden, en hun evangelisatie verliep onder dwang. Ketting en zweep, gijzeling, deportatie en strafexpedities golden als instrumenten van coercitie. Aanvankelijk werd deze werkwijze door de staat getolereerd en soms geholpen bij het terugbrengen van kinderen. Naarmate de tijd vorderde, namen de lokale ambtenaren echter steeds vaker tegenstellingen aan met de jezuïeten. Vaak waren de getroffen kinderen geen wezen en werden zij, tegen hun eigen wil en die van hun ouders, gedwongen teruggestuurd naar de kapelhoeven. Ook blanke ambtenaren steunden de bevolking en keerden zich tegen de orde, wat tot straf overplaatsingen of ontslagen leidde. In 1913 kwam er een einde aan het systeem en begonnen de jezuïeten dorpsscholen te stichten in de nabijheid van dorpen.

Lode Achten, ambtenaar in het district, maakte dit alles van dichtbij mee. Aanvankelijk stond hij de jezuïeten nog bij, maar na klachten van de bevolking zag hij in dat hun handelswijzen onjuist waren. In archieven vinden we vele brieven waarin hij opkomt voor de zwarten en zich uitspreekt tegen het systeem van kapelhoeven. Tijdens driejaarlijks verlof in 1914 schreef hij een memorandum van 75 pagina’s waarin hij het systeem openlijk aan de kaak stelt. Het memorandum biedt een directe, levende beschrijving van de werkwijzen in het Kwangodistrict.

Kernfeiten

• Systeem van kapelhoeven ontstond eind 19e eeuw in Congo
• Kinderen werden verzameld om te werken en te bidden
• Evangelisatie gebeurde onder dwang, met ketting en zweep
• In strijd: ouders en eigen wil van kinderen gedwongen terug
• Systeem eindigde in 1913; dorpsscholen kwamen daarna
• Lode Achten zag en documenteerde misstanden in memorandum (75 pagina's) in 1914