Lichtsporen

Dit boek is een kunstbeschouwend werk voor de audio-visuele disciplines. De audio-visuele kunsten worden beschouwd als een geïntegreerd onderdeel van de kunstgeschiedenis en daarom worden de wetmatigheden die gelden voor de klassieke beeldende kunst toegepast op de audio-visuele kunsten. In het eerste deel komt de geschiedenis van fotografie en film aan bod. Bij de chronologische behandeling worden representatieve beelden besproken. Het tweede deel geeft een overzicht van de fotografische disciplines van de meest objectief registrerende tot de meest poëtische, namelijk documentaire, toegepaste en autonome fotografie. Aan de hand van de contrasttheorie wordt in het derde deel de jonge fotografiegeschiedenis gepresenteerd als een opeenvolging van stromingen en tegenstromingen. Het vierde deel biedt een analyse van de beeldvorm in beeldelementen, een kunstbeschouwing met de nadruk op het behandelde beeldaspect en foto (filmstill) analyses. De verschillende aspecten van het (audio-visuele) kunstwerk als vorm, inhoud, context en functie komen in dit boek aan de orde. Dit boek, uniek voor het Nederlandse taalgebied, werd fraai geïllustreerd en geheel in kleur gedrukt. Speciaal voor gebruik binnen onderwijssituaties wordt een aanvullend werkboek ontwikkeld. Inhoud Inleiding 11 SECTOR A Geschiedenis van de fotografie 16 Hoofdstuk 1 Van heliografie tot digiprint 17 De bakermat van de fotografie 17 Impressionisme 19 Negentiende eeuwse filosofieën 19 Irrationalisme 20 Positivisme 20 Naturalisme 21 De pioniers van de fotografie 21 De ontdekking 21 De ontwikkeling van de fotografie in de tweede helft van de negentiende eeuw 24 Picturalisme 29 Realisme 31 De twintigste eeuw 32 Interbellum 33 Duits expressionisme 33 Dadaïsme 34 Futurisme 34 Großstadtthema 35 Vitalisme 37 Moderne fotografie in het begin van de twintigste eeuw 39 Straight photography 40 Surrealistische fotografie 42 Magischrealistische fotografie 43 De Parijse school 44 Documentaire fotografie 48 Landschapsfotografie 51 Na de Tweede Wereldoorlog 52 Neorealisme 52 Existentiefilosofie 52 Frankfurter Schule 53 Fotografie na 1945 53 Spontane fotografie 54 Conceptueel-documentaire fotografie 55 Abstracte fotografie 56 Popart fotografie 57 Conceptuele fotografie 60 Postmoderne fotografie 64 Hypermoderne Fotografie 70 De invloed van de fotografie op de kunst 73 SECTOR B Fotografische disciplines 78 Hoofdstuk 2 Van registratie naar poëzie 79 1 Documentaire fotografie 79 A Snapshotfotografie 81 B Documentaire fotografie sec 83 C Subjectieve documentaire fotografie 85 D Geënsceneerde documentaire fotografie 91 2 Toegepaste fotografie, gebruiksfotografie 93 A Fotografie als registratie 94 B Toegepaste geënsceneerde fotografie, reclame- fotografie, geënsceneerde fictie 94 C Toegepaste semi-journalistieke fotografie 97 D Propagandafotografie 97 E Toegepaste reportagefotografie 98 F Modefotografie 98 G Glamourfotografie 103 3 Kunst- of autonome fotografie, fotografie als artistiek medium 103 De vorm 104 Het modernistisch formalisme 107 De inhoud 109 De symbooltheorie 112 De context 113 A Autonome realistische fotografie 113 B Autonome fantastisch-realistische fotografie 114 C Autonome geënsceneerde fotografie 116 D Conceptuele fotografie 118 E Abstraherende fotografie 118 Sector C Stromingen en tegenstromingen 120 Hoofdstuk 3 Het contrastmodel 121 1 Lineair-picturaal 123 2 Plastisch-ruimtelijk 123 3 Tektonisch-atektonisch 123 4 Meervoudigheid-enkelvoudigheid 124 5 Absolute duidelijkheid-relatieve duidelijkheid 124 De naturalistische fotografie 125 De victoriaanse fotografie 126 Het picturalisme 126 Het neue sehen en de nieuwe zakelijkheid 127 De fotojournalistiek 128 De Parijse School 129 De fotografische abstractie 130 Popart 130 Postmoderne fotografie 131 Hypermoderne fotografie 131 SECTOR D Analyse van de beeldvorm 132 Hoofdstuk 4 Ritme en beweging 133 Diafragma en sluitertijd 133 Ritme 133 Scherptediepte en beeldcompositie 134 Beweging 137 Het sequentiële fasenbeeld 138 Het overlappende fasenbeeld 139 Bewegingsonscherpte 139 Cruciaal moment 140 Fotosequentie 140 Hoofdstuk 5 Textuur 141 Textuur en lichtrichting 141 Textuur en tactiliteit 141 Textuur en ruimte, textuurgradiënt 142 Textuur en lichtsoort 143 Ruw-zacht contrast 143 Het visualiseren van de tijd 144 Hoofdstuk 6 Licht 145 Licht-donkercontrast 145 Clair-obscur 146 Low-key en high-key 147 Schaduwen 151 Simultaan contrast 152 Licht en sfeer 152 De Film-noir 153 Gereflecteerd licht 156 Lichtrichting en lichtsoort 157 Zijlicht van één kant 157 Zijlicht van twee kanten, tangverlichting 157 Tegenlicht 158 Strijklicht 159 Onderlicht 159 Hoofdstuk 7 Ordening 162 Structureel skelet 162 Primaire aandachtspunten 163 Tektonisch en atektonisch 163 De gulden snede 163 Het visuele midden 164 Standpunt en beeldhoek 164 Concrete fragmentatie 165 Abstracte fragmentatie 166 Hoofdstuk 8 Compositie en arrangement 169 Compositiebasisvormen 170 Symmetrische compositie 170 Driehoekscompositie 170 Tondo-compositie 171 Overall-compositie 172 Asymmetrische compositie 173 Diagonale compositie 173 Abstracte compositie 173 Arrangementaccenten 176 Richtingaccent 176 Vormaccent 176 Textuuraccent 177 Kleuraccent 177 Hoofdstuk 9 Ruimte en diepte 178 Dieptearrangement 178 Grootteaccent 178 Silhouetkader 179 Scherpteaccent 181 Hoofdstuk 10 Kleur 182 Kleurcontrasten 184 Kleurenfotografie 184 Seriematige inkleuring 185 Het indirecte kleurproces 186 De panchromatische film 187 Kleurenfotografie als kunst 187 SECTOR E Camera en film 190 Hoofdstuk 11 Camera en film 191 Inleiding 191 De camera 192 De sluitertijd 193 Het diafragma 194 Het effect van de sluitertijd 194 De film 196 Over- en onderbelichting 196 Hoog contrast 197 Doka, print en dia 197 Het vergrotingsapparaat 197 Printfilters en variabel contrast 199 Het zonesysteem van Ansel Adams 200 De diaprojectie 202 De dia 203 De diaprojector 203 Het klankbeeld 203 De abstracte diaserie 204 Epiloog 205 Literatuur 209 Personenregister 210 Zakenregister 213 Lijst van afbeeldingen 219

Dit boek is een kunstbeschouwend werk voor de audio-visuele disciplines. De audio-visuele kunsten worden beschouwd als een geïntegreerd onderdeel van de kunstgeschiedenis en daarom worden de wetmatigheden die gelden voor de klassieke beeldende kunst toegepast op de audio-visuele kunsten. In het eerste deel komt de geschiedenis van fotografie en film aan bod. Bij de chronologische behandeling worden representatieve beelden besproken. Het tweede deel geeft een overzicht van de fotografische disciplines van de meest objectief registrerende tot de meest poëtische, namelijk documentaire, toegepaste en autonome fotografie. Aan de hand van de contrasttheorie wordt in het derde deel de jonge fotografiegeschiedenis gepresenteerd als een opeenvolging van stromingen en tegenstromingen. Het vierde deel biedt een analyse van de beeldvorm in beeldelementen, een kunstbeschouwing met de nadruk op het behandelde beeldaspect en foto (filmstill) analyses. De verschillende aspecten van het (audio-visuele)