Mauritshuis in oorlogstijd

In 2025 is het tachtig jaar geleden dat Nederland werd bevrijd. Dit jubileum vormt de aanleiding voor het Mauritshuis om een diepgaand onderzoek te presenteren naar de ingrijpende gebeurtenissen tijdens de vijf jaar van oorlog en bezetting. Het resultaat van dit onderzoek is terug te vinden in dit boek, samengesteld door Frank van Vree, oud-directeur van het NIOD, en Quentin Buvelot, hoofdconservator van het Mauritshuis.

Het Mauritshuis, gelegen in het bestuurlijke hart van Nederland, vlak naast het Binnenhof en aan het Plein, had in deze periode te maken met unieke uitdagingen. Terwijl andere musea in Nederland ook onder druk stonden, was de situatie voor het Mauritshuis bijzonder door de directe invloed van het nationaalsocialistische regime. De directeur, Wilhelm Martin, zette zich met hart en ziel in om de wereldberoemde collectie, waaronder meesterwerken als Vermeers "Meisje met de parel" en Fabritius' "Puttertje", veilig te stellen.

Met een combinatie van tact en moed trachtte Martin het museum door de oorlogsjaren te loodsen. Hij organiseerde zelfs middagconcerten als strategische maatregel om te voorkomen dat de nazi's het gebouw in beslag zouden nemen. Eveneens moest hij toestemming geven voor propagandatentoonstellingen georganiseerd door Duitse en Nederlandse nationaalsocialistische instanties in het Mauritshuis. Elke beslissing die Martin nam, ging gepaard met aanzienlijke risico's, zowel voor zichzelf als voor de continuïteit van het museum.

In dit boek worden de dilemma's belicht waarmee Martin worstelde, evenals zijn strategie van meebuigen en tegelijkertijd weerstand bieden. Deze overpeinzingen en keuzes maken de historische context van het Mauritshuis niet alleen inzichtelijk, maar resoneren ook sterk in de hedendaagse discussies omtrent kunst, eigendom en ethiek.

De rijk geïllustreerde uitgave, bestaande uit 244 pagina's en verschenen in een eerste editie in paperback, biedt lezers een nieuw perspectief op een bewogen tijd in de geschiedenis van een van de meest iconische musea van Nederland. Het boek is daarmee niet alleen een must-read voor kunstliefhebbers en geschiedenisliefhebbers, maar verrijkt ook het begrip van de complexiteit van de culturele identiteit in tijden van oorlog.