Nata Swara & JACK Quartet Brian Baumbusch: Chemistry For Gamelan And String (CD)

Brian Baumbusch: Chemistry for Gamelan and String Quartet is een grensverleggend album in het genre van hedendaagse klassieke muziek, dat diep put uit zowel de westerse kamermuziektraditie als uit de Balinese gamelan. Dit CD-album, uitgebracht in 2023, is het resultaat van een jarenlang intensief samenwerkingsproces tussen de Amerikaanse componist Brian Baumbusch, de vermaarde JACK Quartet en het Balinese ensemble Nata Swara. Centraal staat het samengaan van speciaal gebouwde 'American gamelan' instrumenten met strijkers, wat leidt tot een fascinerende versmelting van klassieke westerse technieken en Indonesische speelswijzen. Baumbusch bouwde in de afgelopen tien jaar twee sets unieke gamelan-instrumenten, geïnspireerd door Balinese tradities maar aangepast met eigenzinnige stemming en ontwerpen. Zijn benadering wijkt af van de Indonesische traditie door gebruik te maken van tuning-theorieën en innovatieve compositietechnieken, waaronder het concept van polytempo. Hiermee wordt bedoeld dat verschillende instrumentgroepen gelijktijdig in verschillende tempi spelen, wat een complex, gelaagd ritmisch weefsel oplevert. Op het album zijn onder andere de werken HydrogenOxygen, Three Elements for String Quartet en Prisms for Gene Davis te horen. In HydrogenOxygen wordt de samensmelting van Baumbusch’s lichtbulb-instrumenten met het string quartet tot het uiterste gedreven, met gebruik van virtuoze speeltechnieken en polytempore structuren die ontleend zijn aan de traditie van Balinese meesters. Three Elements for String Quartet heeft een driedelige vorm, waarbij de musici individueel klikttracks volgen en spelen met tijd en ritmische vrijheid, wat een bijzonder spanningsveld tussen strikte ritmiek en gezamenlijke interpretatie oplevert. Prisms for Gene Davis vormt een contrapunt waarbij Balinese heterofonie wordt vervlochten met onregelmatige en samengestelde maatsoorten, wat resulteert in een klankwereld die zowel minimalistisch als uitgesproken exotisch aandoet. De klank van het album is rijk en kleurrijk, waarbij het samenspel tussen strijkers en de percussieve resonantie van de gamelan-instrumenten een hypnotiserend effect sorteert. Baumbusch’s compositorische aanpak combineert technische diepgang met artistieke durf. Er is hoorbaar veel aandacht besteed aan instrumentbouw, stemming, microfoontechniek en het bestuderen van performance-stijlen, waardoor elk werk zijn eigen karakter en complexiteit krijgt. Het album wordt geprezen om zijn virtuoze uitvoering en de subtiele fusie van culturen, en is een aanrader voor liefhebbers van moderne kamermuziek en avontuurlijke luisteraars die openstaan voor nieuwe klanklandschappen. Chemistry for Gamelan and String Quartet laat horen dat tradities niet statisch zijn, maar door verbeeldingskracht en vakmanschap kunnen worden uitgebreid en vernieuwd. De stukken op dit album tonen aan dat de combinatie van Balinese en westerse muziek, in handen van pioniers als Baumbusch, kan leiden tot muziek die tegelijkertijd diep geworteld is en opwindend nieuw aanvoelt.