Oktober

In een appartementengebouw in Kiev kruisen de levens van drie joodse families elkaar. Binnen en tussen de families leiden opvattingen over klasse, politiek en religie tot diepe verdeeldheid. De geassimileerde apotheker Salomon Safranovitsj moet niets hebben van nieuwe ideologische stromingen als socialisme en zionisme, terwijl zijn zoon Sasja droomt van joodse nationale wedergeboorte. De bourgeois Itsikl Sjostepol moet toezien hoe zijn dochter Tamara zich aansluit bij de revolutionaire socialisten en de zoons van de arme schoenmakersfamilie raken actief betrokken bij de sociaal-democratische Bund. Een centrale figuur is de eveneens uit Kiev afkomstige Masja Basjevitsj, een van de leiders van de ondergrondse revolutionaire beweging in Petersburg. De algemene staking in oktober 1905, waarin de jonge hoofdpersonen een belangrijke rol spelen, mondt uit in de afkondiging van het Oktobermanifest (de basis voor de eerste Russische grondwet). De vreugde daarover slaat echter snel om als de antisemitische Zwarte Honderden grootschalige, van staatswege gesteunde, pogroms organiseren. Joodse zelfverdedigingsgroepen bieden verbeten weerstand, maar zijn niet opgewassen tegen de overmacht. Een massale emigratiegolf van joden uit Rusland is het gevolg. Sjolem Aleichem (Perejaslav, 1859 – New York, 1916), pseudoniem van Sjolem Rabinovitsj, publiceerde veertig romans, novellen en toneelstukken. Een van zijn bekendste werken is 'Tevje, der Milchiker' ('Tevje, de melkboer') dat later als 'Fiddler on the Roof' op Broadway en als 'Anatevka' op de Nederlandse podia succes zou krijgen. Hij is de meest vertaalde en meest geliefde Jiddische auteur ooit. Zijn begrafenis werd door meer dan 150.000 mensen bijgewoond.