Orgelman

Orgelman vertelt het verhaal van Felix Nussbaum, een door Hitler vernietigd kunstenaar wiens leven zich langs een parcours van ballingschap en verwoesting ontvouwt. Vanaf 1933 werd zijn bestaan als kunstenaar en als mens bedreigd, en aan het einde van de oorlog werd zijn werk tot op de grond verschroeid. Evenmin als zijn vrouw Felka Platek keerde Nussbaum terug van het laatste transport naar het Oosten vanuit de Mechelse Dossinkazerne; niets restte van zijn schilderijen en van zijn grote faam in het Berlijnse interbellum. Een halve eeuw later richtte zijn geboortestad Osnabrück een museum voor hem op, en vandaag wordt hij beschouwd als een van de belangrijkste Joodse schilders van de twintigste eeuw. Het boek onderzoekt hoe deze dolende orgelman alsnog een echo wist te vinden, en plaatst het verhaal in de bredere context van de jaren dertig, de jacht, onderduik en deportaties. Geert Mak beschrijft Orgelman als een verhaal dat me overrompelde en niet los te laten was, met een weefsel van honderden puzzelstukjes dat uiteindelijk het drama van twee levens blootlegt.

Samenvatting

Orgelman verhaalt de wonderlijke wedergeboorte van een door Hitler vernietigd kunstenaar: Felix Nussbaum. Het boek belicht zijn moeilijke bestaan als balling vanaf 1933, de verwoesting aan het eind van de oorlog en het verlies van schilderijen en faam. Het vertelt hoe Osnabrück een museum voor Nussbaum oprichtte en hoe hij vandaag wordt gerekend tot de belangrijkste Joodse schilders van de twintigste eeuw. Daarnaast wordt het verhaal geplaatst in het bredere kader van de jaren dertig, de ballingschap in Frankrijk, België en Nederland, en de deportaties en onderduik die vele levens kenmerken. Geert Mak voegt een persoonlijke reflectie toe: Orgelman heeft me overrompeld en het weefsel van puzzelstukjes dat het drama van twee levens blootlegt, laat de lezer niet meer los. Het is een buitengewoon en spannend stuk geschiedenis van de Lage Landen dat nog op een verteller wachtte.