Peter Verhoyen, Nele Tiebout, Benoit Viratelle Patchwork (CD)

Patchwork wordt soms afgedaan als volkskunst, als een huisnijverheid, als een hobby en als pretentieloos dilettantisme, hoewel iedereen die wel eens geprobeerd heeft motieven, texturen, applicaties en stiksels te mixen en te matchen, zal beamen dat er een grote hoeveelheid vakmanschap en intellectuele arbeid bij komt kijken: fantasie en verbeeldingskracht - een patchworker moet beschikken over een scherpe innerlijke visie die de meest uiteenlopende lapjes kan verenigen tot een betekenisvol geheel, zelfs voordat de eerste steek is gemaakt; het vermogen om een verhaal te vertellen en een expressieve stroom - wie quilts maakt, wil dat zijn verhalen worden doorverteld, herinneringen worden bewaard en hoop en beloftes worden gedeeld; narratieve gevoeligheid en symbolisch inzicht - vormen, motieven en kleuren hebben vaak betekenissen die diep geworteld zijn in het verleden en de traditie. Het idee dat schoonheid kan bestaan in een georganiseerde veelheid, geldt ook voor kunst. Denk aan découpage - de assemblage van papierknipsels - of aan collage, waarbij niet alleen verschillende elementen maar ook diverse materialen vaak in verschillende combinaties worden samengevoegd, geplakt en gestapeld. In de muziek is dit principe vertaald naar een reeks genres en compositietechnieken zoals centonisatie (het combineren van melodische formules tot een synthetische compositie) of incatenatura (het aan elkaar koppelen van stukken bestaande muziek, zoals in het quodlibet uit de Renaissance. De pastiche is vergelijkbaar en is een operavariant waarbij geleende fragmenten aan elkaar worden genaaid en van een nieuw libretto worden voorzien om een nieuw werk te creëren. De contrasterende canzone van Frescobaldi en zijn tijdgenoten werden zelfs patch canzone genoemd. Het is ook mogelijk om muziek in bredere zin als patchwork te beschouwen; we hoeven alleen maar te denken aan polyfonie, waarin stemmen horizontaal en verticaal over elkaar heen schuiven met akkoorden en imitatieve fragmenten als verbindingsstukken, of aan barokmuziek waarin retoriek de volgorde, herhaling en koppeling van de thema's bepaalt.