Psychoanalytisch Actueel 42 - Tussen waan en werkelijkheid

Wat is werkelijkheid eigenlijk – en wie bepaalt dat? Filosofen als Plato, Kant en Foucault dachten erover na, maar ook in de psychoanalytische psychotherapie is onze verhouding tot de werkelijkheid bepalend voor hoe we behandelen en wat we als ‘waar’ aannemen. De psychoanalytische praktijk bevindt zich op de grens tussen objectieve realiteit, subjectieve beleving, fantasie en het onbewuste. Tijdens een psychose kunnen realiteit en waan in elkaar overlopen. Psychoanalytische benaderingen begrijpen de psychose als een afweer tegen overweldigende, vaak traumatische ervaringen. Projectie, waanvorming en terugtrekking kunnen het kwetsbare ego beschermen, maar bemoeilijken het contact met anderen. Psychose kan ook worden gezien als een poging om betekenis te herstellen wanneer de werkelijkheid als ondraaglijk wordt ervaren. De therapeut moet de psychotische ervaring serieus nemen zonder de realiteit te verliezen. Werkelijkheid blijft een gezamenlijk, deels subjectief construct, gevormd in menselijke interactie. Een betrouwbare therapeutische relatie, affectregulatie en epistemisch vertrouwen zijn daarbij essentieel. Dit boek onderzoekt het weten en niet-weten, de psychotische ervaring en de mystieke of hallucinogene openbaring. Verken de grens tussen waan en werkelijkheid.