Santana Kolebra Bèrdè

Santana Kolebra Bèrdè op Curaçao kent een bewogen geschiedenis die begon als plantage in de slavernijperiode en later transformeerde tot een cultuurtuin die armoede moest tegengaan. Vanaf 1929 fungeerde het terrein tevens als openbare begraafplaats, bekend als het kerkhof van de schande. Na sluiting in de jaren zestig raakte de plek verwaarloosd en begrepen honderden graven van onbekende mensen zich tussen overgroeide vegetatie. Onder de overledenen bevinden zich ook nazaten van slaafgemaakten en armen uit Afro-Curaçaoënaarse gemeenschappen, die een laatste rustplaats kregen tussen zondaars, ongelovigen en ongedoopten. Het verhaal raakt aan historische gebeurtenissen zoals de Aprilmoorden en de slachtoffers van een bloedbad op 20 april 1942, veroorzaakt door ordehandhavers en werknemers van een oliebedrijf, die kort na het gebeuren nog massaal werden begraven. Het erfgoed werd later erkend en gerenoveerd, en in 2012 werd de begraafplaats officieel een nationaal monument. Dit boek biedt een beschrijving van de geschiedenis en locatie, en zet aan tot het openbaar maken van bekende identiteiten van degenen die hier gevonden liggen.

Historische context

Monumento Nashonal Santana Kolebra Bèrdè op Curaçao is niet altijd de monumentale begraafplaats geweest die men nu kan bezoeken. In de slavernijtijd was het een plantage, later een cultuurtuin die moest helpen om armoede te bestrijden en vanaf 1929 een openbare begraafplaats ook bekend als het kerkhof van de schande. Na de sluiting ervan in de jaren 60 verwaarloosde de plek. De natuur overgroeide de honderden graven van onbekende mensen, waaronder vele nazaten van slaafgemaakten, arme Afro-Curaçaoënaars die men alleen een laatste rustplek gunde tussen zondaars, ongelovigen, ongedoopten en andere de koloniale samenleving onwelgevallige personen. Onder hen ook de slachtoffers van de Aprilmoorden. Op 20 april 1942 liep een staking van 400 Chinese zeelieden werkzaam bij de Curaçaosche Petroleum Industrie Maatschappij (CPIM) uit op een bloedbad aangericht door ordebewakers van de overheid en de CPIM. De doden werden dezelfde dag nog snel en anoniem begraven in een massagraf op Kolebra Bèrdè. De begraafplaats werd grondig gerenoveerd en in 2012 erkende de Curaçaose regering officieel de slachtoffers; sindsdien heeft het land haar status als nationaal monument behouden.

Achtergrond en herdenking

De tijd is gekomen om aandacht te vragen voor de andere hier anoniem begraven personen. De Stichting Eerherstel Nazaten Slaafgemaakten Santana Kolebra Bèrdè (SENS-SKB) organiseerde op 1 juli 2026 de eerste jaarlijkse herdenking voor alle nazaten van slaafgemaakten met een naamloos graf op Santana Kolebra Bérdé. Bij de gelegenheid van die eerste herdenkingsmanifestatie hoort dit boek, met een beschrijving van de geschiedenis van de begraafplaats en de locatie. Daarnaast maakt dit boek een begin met het openbaar maken van de tot op heden bekende identiteiten van aldaar begraven personen. Daartussen bevinden zich veelal arme Curaçaose nazaten van slaafgemaakten.