Uit zorg verdreven

Kern van dit werk is hoe mensen in krankzinnigengestichten in Nederland tijdens de oorlogsjaren behandeld werden door een regime dat hen niet als volwaardig beschouwde. De verwoestende impact van oorlogsomstandigheden en frequente evacuaties op deze kwetsbare groep komt centraal naar voren. De auteurs beschrijven hoe deze patiënten zaten vast aan hun afhankelijkheid, en hoe hun situatie werd beïnvloed door de bredere maatschappelijke en militaire ontwikkelingen. Ze geven een combinatie van harde feiten en menselijke stemmen, zodat de stemmen van de betrokkenen zoveel mogelijk hoorbaar blijven.

Eveline Buchheim is antropoloog en onderzoeker bij het NIOD; Ralf Futselaar is eveneens onderzoeker bij het NIOD en hoogleraar sociale geschiedenis aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Hun onderzoek belicht de ervaringen van patiënten, familieleden en verpleegkundigen en plaatst deze in een bredere context van koloniale geschiedenis, gender en herinneringscultuur, zoals in hun eerdere werk benadrukt. Het Nederlandse verhaal blijft minder bekend dan het Duitse, maar dit boek schetst duidelijk de gevolgen van bezetting en evacuaties voor deze afhankelijke groep.

De auteurs brengen harde feiten onder woorden en laten betrokkenen zo veel mogelijk zelf aan het woord. Aan de hand van dagboeken en brieven van patiënten schetsen zij intiem de volstrekte afhankelijkheid tijdens de bezetting en de dagelijkse realiteit van de verpleging en zorg.

Kenmerken

• Krankzinnigengestichten huisden psychiatrische patiënten en anderen met beperkingen
• Ouderen met dementie maakten deel uit van de bevolking
• Oorlogsomstandigheden en evacuaties hadden desastreuze effecten
• Het boek combineert feiten met stemmende, persoonlijke bronnen
• De rol van familie en verplegend personeel komt aan bod
• Inzicht in een weinig bekend hoofdstuk van de oorlogsgeschiedenis