Van één stam

Johannes Calvijn en de Relatie van Joden en Christenen

Johannes Calvijn (1509-1564) was een invloedrijke reformator die in zijn tijd een belangrijk perspectief op de relatie tussen Joden en christenen bood. Ondanks dat hij in zijn leven nauwelijks Joden heeft ontmoet, had hij een diepgaande reflectie op de rol van het Joodse volk in de christelijke traditie, vooral gezien de context van de zestiende eeuw waarin de meeste Joden uit West-Europa waren verbannen en het Joodse leven sterk beperkt werd.

Calvijn's Perspectief

In zijn hoofdwerk, de Institutie, behandelt Calvijn de verhouding tussen Joden en christenen niet als een afzonderlijk thema. Hij verweeft deze relatie door zijn preken, colleges en bijbelcommentaren. Voor Calvijn was de Bijbel de openbaring van de God van Israël, die ook de God van de volken was. Dit impliceert een voortdurende verbinding tussen het Oude Testament, dat de geschiedenis en de identiteit van het Joodse volk omvat, en het Nieuwe Testament, dat de komst van Christus en de nieuwe verbintenis met God verkondigt.

Exegese en Context

In zijn exegetische werken toont Calvijn aan dat elke bijbeltekst begrepen moet worden binnen zijn eigen context. Deze aanpak vereist een grondige kennis van de Joodse traditie en literatuur, en Calvijn paste veel inzichten toe van zowel Joodse als christelijke exegeten. Hij benadrukte de eenheid van het Oude en Nieuwe Testament, waarbij hij suggereerde dat de geschiedenis van Israël en de Joodse identiteit cruciaal zijn voor het begrijpen van het christelijk geloof.

Toekomst van de Joden

Wat betreft de toekomst van de Joden, haalt Calvijn geen expliciete voorspellingen aan, maar zijn werk getuigt van een erkenning van het blijvende belang van het Joodse volk binnen de heilsgeschiedenis. Hij laat ruimte voor de gedachte dat Joden nog steeds een essentieel onderdeel zijn van de relatie tussen God en Israël, wat aansluit bij een bredere christelijke theologie die het belang van Joden in het plan van God onderstreept.

Conclusie

Wulfert de Greef, emeritus predikant en kenner van Calvijn en het Oude Testament, onderstreept dat Calvijns visie op de relatie tussen Joden en christenen een belangrijk onderwerp is dat verder onderzoek en reflectie verdient. Zijn benadering verdient aandacht in het licht van de huidige discussies over deze dynamische en historische relatie. In een tijd waarin de kloof tussen deze twee gemeenschappen soms wordt benadrukt, herinneren Calvijns inzichten ons aan de onderlinge verbondenheid en de gedeelde geschiedenis die, volgens zijn interpretatie, deel uitmaakt van een groter goddelijke narratief.