Bisfenol A: struktura, funkcja i zwi¿zane z nim ryzyko dla zdrowia: A zdrowie cz¿owieka

Bisfenol A (BPA) jest syntetycznym zwi¿zkiem szeroko wykorzystywanym jako prekursor w produkcji tworzyw poliw¿glanowych i ¿ywic epoksydowych, które znajduj¿ si¿ w pojemnikach na ¿ywno¿¿ i napoje, papierze termicznym, butelkach na wod¿ i wyrobach medycznych. Ze wzgl¿du na du¿¿ globaln¿ produkcj¿ i powszechne zastosowania przemys¿owe, BPA stä si¿ wszechobecny w ¿rodowisku, co budzi powäne obawy dotycz¿ce jego potencjalnego ryzyka dla zdrowia ludzkiego. BPA mo¿e przedostawä si¿ do organizmu ludzkiego drog¿ doustn¿, poprzez kontakt ze skór¿ oraz drog¿ oddechow¿ jako produkt migruj¿cy. Jako zwi¿zek endokrynnie czynny, BPA dziäa jako agonista lub antagonista hormonów organizmu, takich jak estrogen i androgen. Powoduje to ró¿ne zaburzenia w licznych uk¿adach fizjologicznych, takich jak uk¿ad rozrodczy, sercowo-naczyniowy i neurologiczny. Ostatnio zaobserwowano, ¿e BPA mo¿e sprzyjä mutagenezie i karcynogenezie. Mechanizmy podkre¿laj¿ce toksyczno¿¿ BPA obejmuj¿ szlaki receptorowe, stres oksydacyjny, hamowanie enzymów i mechanizmy epigenetyczne. W wyniku zagro¿e¿ zdrowotnych niektóre gä¿zie przemys¿u zbadäy analogi BPA, takie as bisfenol S (BPS), bisfenol F (BPF) i bisfenol AF (BPAF).