de geboorte van tragedie

Die Geburt der Tragödie, voor het eerst verschenen in 1871, presenteert Nietzsche’s lofzang op Richard Wagners muziekdrama en de ambitie om muziek en tragedie te verbinden als eenwerking die Duitsland namens de cultuur kon samenvouwen. Volgens Nietzsche moesten de impulsen voor deze synthese uitgaan van jaarlijks terugkerende muziekfestivals in Bayreuth, terwijl hij het succes van de klassieke tragedie en Wagners opera toeschreef aan de tegengestelde krachten van het dionysische (muziek, droom, roes) en het apollinische (taal, handeling, plastiek). Het werk positioneert deze dichotomie als fundamenteel voor de Griekse tragedie maar ook voor de Europese cultuur en het menselijk bestaan in het algemeen. Desalniettemin bleef Nietzsche’s verwachting van Bayreuth als motor van vooruitgang in 1876 teleurstellend, omdat de rivolutie van Wagner zijn pretenties als grootspraak liet blijken. Toch benadrukt hij dat de wisselwerking tussen Dionysus en Apollo niet slechts ten grondslag ligt aan de Griekse tragedie, maar aan het bredere culturele en existentiële vlak van de Europese beschaving.

Kernpunten

• Eerste uitgave: 1871, Die Geburt der Tragödie
• Nietzsche ziet muziekdrama als eenheid van kunst en tragedie
• Dionysisch vs. Apollinisch: muziek/droom vs taal/handeling
• Impuls uit Bayreuth-festivals
• Eerste Bayreuthfestival in 1876; Nietzsche teleurgesteld
• Wisselwerking vormt basis voor Europese cultuur en menselijk bestaan