de Stikstofuitspraken van Raad State: Analyse, commentaar, conclusies en aanbevelingen

In dit boek analyseer en beoordeel ik de stikstofuitspraken van de Raad van State uit 2019, officieel arresten genoemd. Daartoe maak ik gebruik van een door de Europese Commissie uitgebrachte brochure Beheer van Natura 2000-gebieden, vlak voordat de Raad van State uitspraken deed over de uitvoering van het Programma Aanpak Stikstof. Vanaf begin dit jaar volg ik de discussies rond de stikstofcrisis, met name in de landbouw. Een belangrijke conclusie is dat zowel de Raad van State als de Europese Commissie een extensieve interpretatie van de Habitatrichtlijn en de daaraan gekoppelde nationale wet- en regelgeving hanteren. Het Natuurbelang prevaleert in de toepassing van deze richtlijn boven andere belangen, zoals landbouwbelangen. De Europese Commissie heeft geprobeerd ontsnappingen aan de werking van de Habitatrichtlijn tegen te gaan. Op 7 september 2022 verschijnt dit boek. Ook zijn er uitspraken geweest in beroepsprocedures tegen vergunningen onder de Wet natuurbescherming voor emissiearme stallen voor melkveehouderijen; enkele vergunningen uit 2016 zijn vernietigd omdat ze niet voldeden aan de eisen van de passende beoordeling. Het belangrijkste argument is dat de hoogte van de emissie bepalend is voor zowel de voortoets als de passende beoordeling, en dat de zekerheid dat een activiteit geen schade toebrengt aan Natura 2000-gebieden moet zijn aangetoond. Het voorzorgbeginsel ligt ten grondslag aan dit proces en speelt een rol in beide toetsen. Media-aandacht hierover is vaak onnauwkeurig: de vergunninghouders hebben geen werkelijke vergunning meer en de activiteit is mogelijk illegaal totdat een nieuwe vergunning is verleend na wetenschappelijk onderzoek naar emissiesystemen.

Hoewel ik de uitspraken nog niet in detail heb bestudeerd, verwijs ik naar kernpunten van de relevante arrestpunten en de wijze waarop de voortoets en de passende beoordeling samenhangen met de instandhoudingsdoelstellingen van Natura 2000-gebieden. De discussie verplaatst zich daarmee van abstracte rechtsleer naar de praktische uitvoering in de landbouw en de verantwoordelijkheid voor natuurbehoud.

Kenmerken

• Analyse van stikstofuitspraken uit 2019 (arresten Raad van State)
• Gebruik van EC-brochure Beheer Natura 2000-gebieden
• Extensieve interpretatie Habitatrichtlijn door EU en NL
• Natuurbelang prevaleert boven landbouwbelangen
• Emissiehoogte bepaalt voortoets en passende beoordeling
• Voorzorgprincipe als grondslag voor toetsingen

Gebruik

1. Raadpleeg de genoemd arrestpunten voor de basisprincipes van voortoets en passende beoordeling
2. Let op de rol van het voorzorgsbeginsel bij toekenning van toestemming
3. Houd rekening met het feit dat Natura 2000-doelstellingen centraal staan in besluiten